Don’t worry, be happy -

czyli kogo pracodawca nie może zwolnić

 

W polskim prawie znaleźć można sporo przepisów, które chronią pracowników przed zwolnieniem, dlatego zanim zdecydujesz się kogoś zwolnić, zastanów się czy to w ogóle możliwe. Poniżej opisałem szereg tego typu instytucji - cześć zaś jedynie wyliczyłem, jednak w niedalekiej przyszłości również one zostaną omówione.

Ochrona przedemerytalna (art. 39-40 KP)

Pracodawca nie może zwolnić pracownika, jeżeli spełnione będą dwie poniższe przesłanki:

 

  • pracownikowi brakuje do osiągnięcia wieku emerytalnego nie więcej niż dwa lata,

  • wraz z osiągnięciem tego wieku uzyska prawo do emerytury.

 

Jeżeli więc przykładowo w związku z  nie wypracowaniem odpowiedniej ilości  lat pracownik emerytury nie uzyska, ochrona przedemerytalna go nie obejmuje.

 

Nie obejmuje go również w przypadku uzyskania prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.

 

Pracownik chroniony jest jedynie przed wypowiedzeniem umowy - pracodawca może więc rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, jeżeli zaistnieją przesłanki takiego sposobu rozwiązania.

Ochrona w trakcie urlopu i innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy

 

Pracodawca nie może wypowiedzieć pracownikowi umowy o pracę w okresie:

  • urlopu (a więc zarówno wypoczynkowego jak i  bezpłatnego),

  • innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy (chyba że upłynął okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia - omówiony on zostanie a artykule dotyczącym rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia).

 

Pracownik chroniony jest jedynie przed wypowiedzeniem umowy - pracodawca może więc rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, jeżeli zaistnieją przesłanki takiego sposobu rozwiązania. Pracodawca w trakcie gdy pracownik jest na urlopie może dowiedzieć przykładowo się, iż fałszował on dokumentację - wtedy może sporządzić dyscyplinarkę i wysłać kuriera do Tunezji z zadaniem jej wręczenia :)

Ochrona kobiet w ciąży

Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę pracownicy:

  • w ciąży,

  • przebywającej na urlopie macierzyńskim.

Jak z powyższego wynika pracownica chroniona jest zarówno przed wypowiedzeniem jak i rozwiązaniem umowy o pracę.

Pracownicę można jednak zwolnić, jeżeli:

  • istnieją przesłanki rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownicy,

  • na rozwiązanie musi wyrazić zgodę reprezentująca pracownicę zakładowa organizacja związkowa.

Obydwa warunki muszą zostać spełnione łącznie. W takim wypadku stosunek pracy rozwiązany będzie bez wypowiedzenia.

 

Z ochrony powyższej nie mogą skorzystać pracownice zatrudnione na okres próbny nie dłuższy niż jeden miesiąc.

 

Oprócz ochrony przed wypowiedzeniem pracodawca przewidział drugi sposób na ochronę umów o pracę  pracownic w ciąży, a mianowicie przedłużenie tych umów do dnia porodu. Przywilej ten dotyczy następujących umów:

  • na czas określony

  • na czas wykonania określonej pracy,

  • na okres próbny dłuższy niż 1 miesiąc.

 

Jeżeli okaże się, że pracownica, która zawarła jedną z powyższych jest w ciąży umowa przedłuży się  wtedy gdy w normalnym trybie uległaby rozwiązaniu  po upływie trzeciego miesiąca ciąży.

 

Omawiany przywilej nie dotyczy umowy na zastępstwo.

 

W przypadku upadłości bądź likwidacji zakłady pracy ochrona przed wypowiedzeniem ulega znacznemu osłabieniu. Pracodawca może rozwiązać umowę z pracownicą w ciąży lub w okresie urlopu macierzyńskiego - termin rozwiązania musi jednak uzgodnić z reprezentującą pracownicę zakładową organizacją związkową.

 

W razie niemożności zapewnienia w tym okresie innego zatrudnienia, pracownicy przysługują świadczenia określone w odrębnych przepisach. Okres pobierania tych świadczeń wlicza się do stażu pracowniczego.

 

Jeżeli w danej rodzinie uznano, że ojciec dziecka wykorzysta część urlopu macierzyńskiego również jemu przysługuje w trakcie tego urlopu ochrona przed wypowiedzeniem (na zasadach analogicznych)..

 

Ochrona związkowa

Uregulowanie dotyczące tej ochrony zmieniło się z dniem 1 lipca 2003. Do tego czasu ochronie podlegał pracownik będący członkiem zarządu bądź komisji rewizyjnej zakładowej organizacji związkowe. Zdarzały się więc sytuacje, że wszyscy pracownicy tworzący związek wchodzili w skład jednego z tych organów - nie mogli więc zostać zwolnieni.

 

Zgodnie z nową regulacją związek zawodowy powinien podjąć uchwałę, w której wskaże imiennie pracowników, którzy podlegać będą ochronie.

Po podjęciu tejże uchwały związek powinien wskazać pracodawcy zatrudnionych u niego pracowników, którzy takiej ochronie będą podlegać.

Łącznie liczba chronionych pracowników nie może przekraczać jednak przede wszystkim liczby zatrudnionych u pracodawcy osób na stanowiskach kierowniczych. Ponadto zaś istnieje drugie ograniczenie, związane z ilością pracowników danego pracodawcy należących do związku.  Zarząd zakładowej organizacji związkowej zrzeszającej do 20 członków ma prawo wskazać pracodawcy 2 pracowników, a w przypadku organizacji zrzeszającej więcej niż 20 członków będących pracownikami ma prawo wskazać dodatkowo:

  1)  po jednym pracowniku na każde rozpoczęte 10 członków tej organizacji będących pracownikami, w przedziale od 21 do 50 tych członków,

  2)  po jednym pracowniku na każde rozpoczęte 20 członków tej organizacji będących pracownikami, w przedziale od 51 do 150 tych członków,

  3)  po jednym pracowniku na każde rozpoczęte 30 członków tej organizacji będących pracownikami, w przedziale od 151 do 300 tych członków,

  4)  po jednym pracowniku na każde rozpoczęte 40 członków tej organizacji będących pracownikami, w przedziale od 301 do 500 tych członków,

  5)  po jednym pracowniku na każde rozpoczęte 50 członków tej organizacji będących pracownikami, w przedziale powyżej 500 tych członków.

 

Ilość pracowników podlegających ochronie została więc ograniczona.

 

Powyższe uprawnienia przysługują organizacji związkowej reprezentatywnej - inne związki zawodowe mogą wskazać jedynie jednego pracownika.

 

Zakres ochrony związkowej jest szeroki i dotyczy:

·        zakazu rozwiązania za wypowiedzeniem,

·        zakazu rozwiązania bez wypowiedzenia,

·        zakazu zmiany warunków pracy i płacy

 

Zakaz przestaje obowiązywać jeżeli zgodę w danym przypadku wyrazi zarząd zakładowej organizacji związkowej - pracodawca nie powinien na jednak raczej na uzyskanie takiej zgody liczyć.

 

Więcej o ochronie związkowej przeczytasz w odrębnym artykule, będącym w przygotowaniu.

 

Inne przypadki ochrony

Oprócz powyżej wymienionych,  prawo polskie przewiduje również inne przypadki gdy stosunek pracy podlega ochronie, które w niniejszym artykule wymienię, a być może wkrótce opiszę:

  • w przedsiębiorstwie państwowym oraz w przedsiębiorstwie mieszanym ochronie podlega członek rady pracowniczej,

  • w skomercjalizowanym przedsiębiorstwie państwowym (czyli w spółce powstałej z takiego przedsiębiorstwa)  ochronie podlega członek rady nadzorczej,

  • w skomercjalizowanym przedsiębiorstwie komunalnym (czyli w spółce powstałej z takiego przedsiębiorstwa) ochronie podlega członek rady nadzorczej,

  • z ochrony korzysta pracownik PKP zasiadający w radzie nadzorczej,

  • ochrona podlega członkowi rady nadzorczej spółdzielni,

  • ochronie podlegają pracownicy służby zdrowia skierowani do zwalczania epidemii,

  • ochronie podlega diagnosta laboratoryjny pełniący funkcję z wyboru w organach samorządu,

  • ochronie podlega aptekarz pełniący funkcję z wyboru w organach izb aptekarskich,

  • ochronie podlega pielęgniarka lub położna pełniąca funkcję z wyboru w organach odpowiednich izb samorządowych,

  • ochronie podlega lekarz pełniący funkcję z wyboru w organach izb lekarskich,

  • ochronie podlega społeczny inspektor pracy,

  • pracownica, która złożyła wniosek o urlop wychowawczy podlega ochronie od momentu złożenia wniosku do zakończenia urlopu.

  • ochronie podlegają posłowie i senatorzy,

  • ochronie podlegają radni.

  • ochronie podlegają żołnierze powołani do czynnej służby wojskowej.

 

Jak widać jest tego sporo. Jeżeli znajdę jeszcze jakieś przepisy  - dodam je do powyższego wyliczenia. Część powyższych przypadków zostanie w najbliższym czasie omówiona szerzej.

 



 

 

porady prawne porady prawne porady prawne

 

Artykuły

• Urlopy

• Umowa o pracę

• Rozwiązanie

• Rodzicielstwo

• Czas pracy

• Emerytury i renty

• Inne

 

Informacje:

• Współpraca

• Nota prawna

• Kontakt

• Odnośniki

 

  
poradapodatkowa.pl eporady24.pl

Polecamy: eBooki | Prawo pracy | Sylwester